www.museduc-mm.gr/den/

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Συνεργασία: Η ζωή της ομάδας

Συνέργεια

Συνεργάζομαι. Συνεργώ. Συνέργεια. Δύο ή περισσότερα μέρη εργάζονται μαζί, παράγοντας κοινό έργο. Όταν χαρακτηρίζονται από συνεργασία, οι σχέσεις μεταξύ των μερών διαμορφώνουν ένα ψυχοκοινωνικό πεδίο απ' όπου αναδύεται η αίσθηση ότι τα μέρη ανήκουν σε κάτι που τους εμπεριέχει, γεννιέται ένα “εμείς”, μία ομάδα ή η ίδια η αίσθηση κοινότητας. Μέσα από το έργο εμψύχωσης με πολλές ομάδες στη διάρκεια του κύκλου ζωής των ΔΕΝ από το 2002, έχουμε αντιληφθεί τη συνεργασία – τη συνέργεια – ως μια διαδικασία μάθησης που ενέχει δεξιότητες αυξανόμενης συμπλοκότητας. Διαμορφώνω θέση/άποψη (η δική μου όψη). Εκφράζω θέση/άποψη (η δική μου αφήγηση). Ανοίγω να χωρέσω άλλες θέσεις/απόψεις, όχι πάντα άμεσα συμβατές με τη δική μου (πολλαπλές αφηγήσεις). Διαχειρίζομαι διαφωνία, σύγκρουση θέσεων/απόψεων (διάλογος, δημιουργική επίλυση συγκρούσεων). Αναζητώ κοινό τόπο (ορισμός κοινού στόχου, κοινού έργου).

Ένα δειλινό, περπατώντας δίπλα σ' ένα Αιγαιοπελαγίτικο λιμάνι, σε ένα σταντ με καρτ-ποστάλ παρατήρησα μια σειρά από διαφορετικές εικόνες με τον κοινό τίτλο “Έτσι γεννιούνται τα καράβια / αεροπλάνα”. Καθώς κοντοστάθηκα, μου έκανε εντύπωση ότι απεικόνιζαν μέρη σε συνέργεια, η κάθε μία με πολύ διαφορετικό τρόπο. Από την μέρα εκείνη, οι τρεις παρακάτω εικόνες έχουν μετατραπεί σε σημαντικό εργαλείο-ερέθισμα σε συναντήσεις επιμόρφωσης στην εμψύχωση, καθώς συνοδεύω ομάδες να μπουν στον σύμπλοκο κόσμο της έννοιας της συνέργειας.

ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑΣ

synBOYBIRD

Συνάθροιση: διεργασία που ενθαρρύνει τα διαφορετικά μέρη να φέρνουν σε κοινό τόπο διαφορετικές δυνατότητες/δεξιότητες ενώ κρατάνε διακριτή τη διαφορετική θέση/μορφή τους. Όταν προστεθούν μαζί, οι διαφορετικές δεξιότητες δίνουν στα συνεργαζόμενα μέρη νέες δυνατότητες. Αυτή η μορφή συνέργειας απαιτεί τη λιγότερη αλλαγή των μερών.

synBIRDFISH

Σύνθεση: διεργασία θέσης και αντίθεσης σε συνεχή διάλογο, ο οποίος καταλήγει σε νέα σύνθεση που αλλάζει την αρχική θέση/μορφή του κάθε μέρους. Καθώς οι διαφορετικές θέσεις βρίσκουν τόπο έκφρασης κι αποδοχής, αυξάνεται η στιγμιαία σύγκρουση μεταξύ των μερών. Αυτή η μορφή συνέργειας απαιτεί δεξιότητες διαλόγου και δημιουργικής επίλυσης συγκρούσεων, διαχείριση διαφωνίας σε επίπεδο θέσεων με ταυτόχρονη ικανότητα διατήρησης της σχέσης και την ενημερότητα επιδίωξης κοινού στόχου/έργου. Απαιτεί τη δυνατότητα μερικής αλλαγής των μερών.

synBUTTERFLY

Μεταμόρφωση: διεργασία συνδιαλλαγής που ανακυκλώνει όλα τα μέρη, και απ' την οποία αναδύεται μια νέα θέση/μορφή. Η νέα μορφή γεννιέται ως η καταλληλότερη για τη νέα συνθήκη που αντιμετωπίζουν τα μέρη. (Στην εικόνα, η συνθήκη αλλάζει από μορφή ικανή να κινηθεί μέσα στον αέρα σε μορφή ικανή να κινηθεί σε συνδιαλλαγή και με τον αέρα και με το νερό). Το κάθε μέρος συμβάλει τις διαφορετικές δεξιότητες/ποιότητες που φέρει σε μια νέα σύνθεση. Η διαφορά μεταξύ μερών παραμένει διακριτή, όμως έχει πάρει νέα θέση στην καινούργια μορφή του κάθε μέρους. Αυτή η μορφή συνέργειας απαιτεί τη μέγιστη αλλαγή των μερών.

- Άννη Βασιλείου, Κοινωνική Ψυχολόγος

 

synergy
Πρόταση για μία σπουδή γύρω απ' τις εικόνες. Αν έχετε τη δυνατότητα να κάνετε την άσκηση σε μικρές ομάδες, μπορεί να επιλέξει κάθε μικρή ομάδα μία εικόνα. Στο τέλος της άσκησης μοιραστείτε και κουβεντιάστε τα ευρήματα των μικρών ομάδων σε ολομέλεια.
Μελετήστε την εικόνα σε τέσσερα βήματα:
1. Περιγράψτε με λόγια τη ‘γέννα’ που απεικονίζεται.
2. Καταγράψτε τη διεργασία της γέννας.
3. Μετατρέψτε το συμβολισμό σ’ ένα παράδειγμα συνεργατικής σχέσης όπου αξιοποιείται η διαφορά.
4. Τι μπορείτε να παρατηρήσετε ως προς την αλλαγή των μερών που συναλλάσσονται μέσα στη σχέση;
Δημιουργήστε την δικιά σας εικόνα σε τρία βήματα:
1. «Έτσι γεννιούνται….» (συμπληρώστε) Κουβεντιάστε & καταλήξτε, ποιο είναι αυτό που θα ‘γεννηθεί’;
2. Ποια είναι τα μέρη που θα συναλλαγούν σ’ αυτήν τη γέννα, ποια είναι η αρχική τους μορφή;
3. Πώς & πόσο αλλάζουν στη διεργασία της γέννας;

Αναστοχασμός γύρω από την έννοια της ομάδας

Πώς άραγε μπορούμε να νοήσουμε τις έννοιες "ομάδα" και "συνεργασία" - ώστε να μετατραπούν σε χρήσιμα εργαλεία για ένα Δ3ΕΝ (δημιουργικό, διαπολιτισμικό, διαδραστικό εργαστήρι νέων;

Το ερώτημα γεννά μια σπουδή γεμάτη αναστοχασμό.

Μια μικρή ξενάγηση στην σπουδή:

Επιλέγοντας μία εικόνα ο καθένας, η ομάδα εμψυχωτών ξεκινά μια κουβέντα γύρω από μία έννοια που θεωρείτε πολλές φορές αυτονόητη. Πώς μπορούμε άραγε να νοήσουμε τον όρο "ομάδα"; Για το δίκτυο συνεργατών των ΔΕΝ, ο κύκλος δράσης 2012-2013 έμελλε να γίνει κυρίως μία βιωματική σπουδή κοινής αναζήτησης γύρω από όσα αναδύθηκαν κι εκφράστηκαν - μια πορεία που έμελλε να (ανα)γέννησε το ΔΕΝ+ (όπως ονομάστηκε το δίκτυο συνεργατών των ΔΕΝ στην πορεία) - ίσως ταιριαστά για ένα πρόγραμμα του οποίου ο βασικός στόχος είναι να "προσθέτει, όχι να αφαιρεί, να πολλαπλασιάζει, όχι να διαιρεί". Μοιραζόμαστε τη σπουδή σ' αυτόν τον δημόσιο χώρο των ΔΕΝτόπων, γιατί ανήκει σ' όλους μας, εντός κι εκτός των ΔΕΝ, ως αφετηρία ενός ταξιδιού με πολλές αποχρώσεις.

2012 09 15 2013 09 15 omadaQuA

ΟΜΑΔΑ

Η ατομικότητα ονειρεύεται, η ομαδικότητα δίνει φτερά στο όνειρο - κινητοποιούμε τα γρανάζια μας - η μονάδα έχει ικανότητες, η ομάδα έχει δύναμη να μεταμορφώνει - λειτουργούμε άλλοτε ως μονάδες ατομικά και άλλοτε χρειάζεται να μπερδεύουμε τις "αποχρώσεις" μας ώστε να δημιουργούμε μοναδικότητες

ΖΩΗ ένα τρένο με πολλά βαγόνια - η βοήθεια του ενός κινητοποιεί τον άλλο κι όλοι μαζί την κοινωνία - συνεργαζόμαστε για ένα κοινό στόχο - από ένα κοινό όλο δημιουργούμε ατομικότητες που συνυπάρχουν μέσα σε μια κοινότητα

καλύτερο αποτέλεσμα - πολλά μυαλά - πολλές ιδέες - γνώση του εαυτού, ενσυναίσθηση, στήριξη, επίτευγμα - χέρι-χέρι, πλάι-πλάι καταφέρνουμε το ΑΚΑΤΟΘΡΩΤΟ

Χρήσιμα ερωτήματα για αναστοχασμό:

... Συχνά βιώνουμε τη συλλογική ζωή ως τροχοπέδη στην ατομική ελευθερία. Δίνουμε αξία στην ατομικότητα. Επιθυμούμε την ένταξη σε συλλογικά πλαίσια ως άτομα. Πώς θα έμοιαζε ένας κόσμος όπου οι έννοιες "ατομικότητα" - "ομαδικότητα" - "μονάδα" - "ομάδα" θα αποτελούσαν αλληλένδετους, κι όχι αντικρουόμενους κόσμους;

... Άραγε, η "ομάδα" είναι κάτι δεδομένο; Πώς θα αλλάζαμε συμπεριφορά αν την νοούσαμε ως "δρόμο" που περπατάμε ως άτομα; Ποιες ψυχο-κοινωνικές δεξιότητες θα καλούμασταν να καλλιεργήσουμε σε προσωπικό επίπεδο;

2012 09 15 2013 09 15 omadaQuB

Τι είναι ομάδα;

Οδηγός και οδηγούμενοι έχουν το ίδιο μερίδιο ευθύνης σε αυτό το ταξίδι προς το στόχο της ομάδας.

Η ομάδα είναι ένα σώμα που για να λειτουργήσει πρέπει να συνεργαστούν όλα τα μέλη του.

Όταν το ένα μέλος του σώματος "πονάει", όλο το υπόλοιπο κινητοποιείται να βρει γιατρειά.

Είναι να ακουμπάς πάνω του χωρίς να φοβάσαι ότι θα πέσεις.

Είναι να επικοινωνείς με το βλέμμα.

Ομάδα είναι να νιώθεις τον άλλον, είτε είσαι κοντά του είτε μακρυά του.

Χρήσιμα ερωτήματα για αναστοχασμό:

... Τι ρόλο παίζουν η αυτενέργεια και η αυτό-οργάνωση - έννοιες που συνήθως συσχετίζουμε με το άτομο - στη ομαδική ζωή;

... Μπορούμε να φανταστούμε ένα κοινωνικό πλαίσιο όπου άτομο και ομάδα δεν είναι αντικρουόμενες, αλλά αλληλένδετες έννοιες;


2012 09 15 2013 09 15 omadaQuC

Η συνεργασία έχει τη δύναμη να δώσει το φως στην κατανόηση της διαφορετικότητας

εμπιστοσύνη - ασφάλεια - ερχόμαστε κοντά - σεβασμός - κατανόηση - αποδοχή - διάθεση - χρόνος - ευελιξία - επικοινωνία

Χρήσιμα ερωτήματα για αναστοχασμό:

... Πώς άραγε μετατρέπονται οι λέξεις σε βιωμένες έννοιες; Εάν αντιληφθούμε την ομάδα (ένα ουσιαστικό!) σαν μία οριοθετημένη σπειροειδή διεργασία (ρήμα!), οι λέξεις που οριοθετούν τη σπείρα συχνά γίνονται βιώματα μέσα απ' τις δύσκολες στιγμές, μέσα από σύγκρουση. Γίνονται σημαντικότερες με την έλλειψή τους. Αυτό πώς αλλάζει τον τρόπο αντίληψής μας γύρω από την σύγκρουση και τη σημασία δεξιοτήτων επίλυσής της;

... Πώς αλλάζει η αντίληψή μας αν σκεφτούμε τη συνεργασία ως βιωμένη εξέλιξη - ως μια εν δυνάμει δυναμική ενός κοινωνικού πεδίου, κι όχι ως δεδομένη προϋπόθεση;

... Πώς φανταζόμαστε τις προϋποθέσεις ενός κοινωνικού πλαισίου όπου η συνεργασία έχει τη δύναμη να φέρει ενημερότητα στην κατανόηση της διαφορετικότητας; Πώς θα έμοιαζε ένα τέτοιο πλαίσιο άραγε;

Το να είσαι μέλος ομάδας

anoixti portaΤι είναι να είσαι μέλος μιας ομάδας; Είσαι ένα μέλος από ένα σύνολο το οποίο μάχεται για ένα σκοπό. Ακόμη και στα ζώα  στην φύση συναντάται αυτό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα μυρμήγκια τα οποία χτίζουν απίστευτες κατασκευές κάτω από την γη, με οργάνωση και συνεργασία. Κάθε μυρμήγκι μόνο του δεν μπορεί να κάνει τίποτα.

Έτσι και 'μεις σαν δίκτυο συνεργατών μοιάζουμε στα μυρμήγκια. Προσπαθούμε να συνεργαζόμαστε, να οργανωνόμαστε για να είμαστε πιο χρήσιμοι, πρώτων ως προς τους εαυτούς μας και δεύτερον ως προς την κοινωνία. Η οικειότητα, το μοίρασμα και οι μη ανταγωνιστικές συνθήκες είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά του εργαστηρίου.

Ο στόχος του εργαστηρίου είναι η αρμονική ένταξη παιδιών και νέων στην πολυπολιτισμική κοινωνία που ζούμε σήμερα. Θέλουμε να περάσουμε το μήνυμα πως όσο διαφορετικοί και αν είμαστε ο καθένας μας (όπως ακριβώς συμβαίνει και στο δίκτυο συνεργατών) όλοι μαζί μπορούμε να χτίσουμε παλάτια. Έχοντας ως θεμέλιο αυτή την αρχή, δουλεύουμε καθημερινά μαζί με τα παιδιά και τους νέους τις ανάγκες που προκύπτουν στην κοινωνία και στον μικρόκοσμο του καθενός.

- Σεβάλ Οσμάν Ογλού (Ψυχολόγος), Ελένη Αγγελίδου (Κοινωνική Λετουργός)

 

Κοινός τόπος

Κοινός τόπος. Εύκολα λέγεται, επίπονα χτίζεται.

Τι είναι ομάδα;

Αυτήν την ερώτηση απάντησε ζωγραφίζοντας μια ομάδα προεφήβων το 2003. Οι πέντε ζωγραφιές αφηγούνται ένα παραμύθι, που συμβολίζει την προσπάθεια δεκάδων εμψυχωτών και εκατοντάδων νέων που έχουν συνδράμει στο κοινό αυτό έργο που ονομάζεται Δημιουργικό Εργαστήρι Εμψύχωσης.

tiEinaiOM1  tiEinaiOM2

tiEinaiOMart1

 

Μια φορά ήτανε ένα τοπίο γεμάτο δένδρα, με ένα πολύ όμορφο ποτάμι, με έναν καταρράκτη και από πάνω υπήρχανε πουλιά που θα είχανε σίγουρα την ομορφότερη θέα.

tiEinaiOMart2

 

 

 

Σε εκείνο το πανέμορφο τοπίο με τον κατακίτρινο ήλιο υπήρχε μια ομάδα παιδιών και μεγάλων. Αυτή η ομάδα δεν ενοχλούσε τη φύση και το όμορφο τοπίο, ήτανε φίλοι ακόμα και με τα ζώα.  

tiEinaiOMart3

 

 

Αυτοί οι άνθρωποι ήταν από διαφορετικές φυλές αλλά δεν τους πείραζε αυτό. Είχανε βγάλει και το ωραιότερο χορό που θα μπορούσε να φτιάξει ο άνθρωπος, με σκοπό συνεργασίας με την φύση.

tiEinaiOMart4

Αυτή η ομάδα ήτανε πολύ ξεχωριστή, γιατί το κάθε άτομο που υπήρχε σε εκείνη την ομάδα είχε το δικό του χρώμα. Με εκείνα τα χρώματα που είχε διαλέξει ο καθένας τους, τα είχανε χωρίσει σε τέσσερις υποομάδες και τις είχανε βάλει σε ένα μεγάλο κύκλο από χρώματα. Κάθε τόσο τα μέλη της ομάδας βουτούσαν τα χέρια τους στο χρώμα τους και δένανε τα χέρια τους σε κύκλο.

tiEinaiOMart5

 

Κάποια  μέρα σε εκείνο το όμορφο τοπίο που υπήρχε, πήγανε λίγο πιο παραπέρα απ’ εκεί που ζούσανε. Βρήκαν ένα μέρος λίγο πιο πάνω από το ποτάμι που είχε το μεγαλύτερο πλατάνι. Σε εκείνο το σημείο συμφώνησε η ομάδα, ο κύκλος των χεριών που γίνεται με τα χρώματα να γίνεται γύρω από το πλατάνι και να κρατήσει σε ζωή, όσο ζει ένα πλατάνι.

Ακούστε την αφήγηση των νέων:

Πώς μοιάζει ένας κοινός τόπος;

Το 2011, ο Πολτισιτικός Σύλλογος Γαλάνης μας έδωσε την ευκαιρία να διευρύνουμε τον κοινό αυτό τόπο, με μια τοιχογραφία που αγκάλιασε η τοπική κοινωνία. Έτσι γεννήθηκε το τρένο των ΔΕΝ που ακόμα σήμερα συνεχίζει τα ταξίδια διαπολιτισμικής συνύπαρξης στα κοινωνικά τοπία της Θράκης.

Με κλικ στην εικόνα, ταξιδεύεις μαζί του!

koinosToposTreno