www.museduc-mm.gr/den/

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Η διαπολιτισμική διάσταση

Δημιουργικό Εργαστήρι Νέων: αναζητώντας τ(ρ)όπο συνύπαρξης

Δημιουργικό Εργαστήρι Νέων: αναζητώντας τ(ρ)όπο συνύπαρξης
παρουσίαση των ΔΕΝ στο συμπόσιο του ΠΕΜ 
Κομοτηνή - 7 Οκτωβρίου 2012
Αϊσέ Κιρατζή - Σεβάλ Οσμάν Ογλού - Αλεξία Πασαδάκη


οι εικόνες που συνόδευαν την παρουσίαση

- Αφήγηση: Αλεξία Πασαδάκη

Καλησπέρα, είμαστε οι Αλεξία Πασαδάκη  Κοινωνική Ανθρωπολόγος, Σεβάλ Οσμάν Ογλού Ψυχολόγος και Αϊσέ Κιρατζή Ψυχολόγος και βρισκόμαστε εδώ με τον ρόλο των εμψυχωτριών στα Δημιουργικά Εργαστήρια Νέων θέλοντας να δώσουμε μία γεύση από το έργο της ομάδας μας.

Τα Δημιουργικά Eργαστήρια Nέων δημιουργήθηκαν στα Kέντρα Στήριξης του Προγράμματος "Εκπαίδευση των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη» το 2003 με επιστημονική υπεύθυνη την Άννη Βασιλείου, Κοινωνική Ψυχολόγο – Εμψυχώτρια και λειτουργούν στην Ξάνθη και στην Κομοτηνή. Όλα αυτά τα χρόνια απευθύνονται σε πολιτισμικά μικτές ομάδες των τοπικών κοινωνιών και περιλαμβάνουν μία ευρεία γκάμα ηλικιών, παιδιά, προεφήβους, εφήβους και νέους ενήλικες, ενώ φέτος διευρύναμε την δράση μας εντάσσοντας και ένα βιωματικό εργαστήρι όπου συμμετείχαν γονείς μαζί με τα παιδιά τους, καθώς επίσης σχεδιάσαμε και μία δράση με θέμα την διαπολιτισμική συνύπαρξη (αξιοποιώντας την τέχνη του graffiti) σε συνεργασία με ομάδες φοιτητών.

Read more: Δημιουργικό Εργαστήρι Νέων: αναζητώντας τ(ρ)όπο συνύπαρξης

Η ομπρέλα της διαπολιτισμικότητας

DENumbrellaΧωράμε άραγε όλοι κάτω από μια ομπρέλα;

Αν η διαπολιτισμικότητα ήταν μια ομπρέλα, πώς θα έμοιζε;

Τι στόχους έχει ένα διαπολιτισμικό ΔΕΝ;

Αυτά τα ερωτήματα απασχόλησαν την ομάδα εμψυχωτών των ΔΕΝ το φθινόπωρο του 2011, καθώς ετοιμαζόταν το εργαστήρι να δεχτεί τις πρώτες ομάδες νέων του νέου κύκλου.

Το χτίσιμο της διαπολιτισμικότητας στα ΔΕΝ... δεν είναι αυτονόητη υπόθεση! Προϋπόθεση για την ομαδικότητα – μια αίσθηση που αποκτιέται – είναι να υπάρξει ευκαιρία να διαπραγματευτούμε μεταξύ μας προτάσεις. Η συνεργασία μεταξύ διαφορετικών μερών προϋποθέτει την ανάπτυξη πολλών ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων. Για τους συνεργάτες του και για τους νέους, τα ΔΕΝ είναι ένα εργαστήρι όπου ο καθένας μπορεί ν' αναρωτηθεί: Αφήνω “στερεότυπα, φόβους, προκαταλήψεις”; Μπορώ άραγε να εξερευνήσω τον κόσμο με αυτοπεποίθηση; Χρειαζόμαστε να αναπτύξουμε ουσιαστική επικοινωνία για να ανακαλύψουμε και να αναδείξουμε κοινά “θέλω”. Πώς θα έμοιαζε άραγε ένας χώρος που στην είσοδό του θα έγραφε: όχι “ταμπέλες”; Τι είδους κοινωνικοποίηση θα μας πρόσφερε; πώς θα έμοιαζε η συνύπαρξη αν βασιζόταν πάνω στην επιθυμία; Στα ΔΕΝ, μαθαίνουμε να ακολουθούμε τη δυναμική της ομάδας Όσο ο καθένας μας χτίζει αυτοεκτίμηση, τόσο ενδυναμώνεται η εμπιστοσύνη προς “τον Άλλον”. ΟΜΑΔΑ σημαίνει και σύγκρουση. Στα ΔΕΝ, η δημιουργία περνάει μέσα από τη δοκιμασία. Ο σεβασμός που χρειάζεται να αναπτύξουμε είναι πολύπλευρος και πολυδιάστατος: σεβασμός του εαυτού και του άλλου, σεβασμός της σχέσης και της δυναμικής της, σεβασμός των πολλαπλών αφηγήσεων γύρω από ένα θέμα, ένα βίωμα. Στα ΔΕΝ, η εμψύχωση πηγάζει από την ανάγκη να δώσουμε μορφή στο άμορφο, ψυχή στο άψυχο. Πώς θα έμοιαζε άραγε ένα εργαστήρι που στην είσοδό του θα έγραφε: όχι “πίεση”; Στα ΔΕΝ θέλουμε λάθη! Θέλω να μπορώ να χαράζω το δικό μου προσωπικό μονοπάτι διαπολιτισμικότητας. Πώς αλλιώς θα μάθω ν' ανακαλύπτω τον εαυτό μου;!

...Το παραπάνω κείμενο είναι μια σύνθεση των λέξεων της “διαπολιτισμικής ομπρέλας”. Δεν είναι παρά μία πιθανή σύνθεση, μία εκδοχή. Σε προσκαλούμε να δοκιμάσεις να εκφράσεις την δική σου εκδοχή. Παίζοντας με τις λέξεις-κλειδιά, έχεις την ευκαιρία να δημιουργήσεις το δικό σου διαπολιτισμικό ΔΕΝ!

Ιστορίες διαπολιτισμικής συνύπαρξης για μικρούς και μεγάλους

edw_emp_newnΜια φορά κι έναν καιρό - το φθινόπωρο του 2002 - μαζεύτηκαν γύρω από μία αυτοσχέδια ταμπέλα που έγραφε 'εδώ εμψύχωση νέων' επίδοξοι ακροβάτες. Δεν γνώριζαν ακόμα ότι είναι ακροβάτες, έμενε να το ανακαλύψουν το καλοκαίρι του 2006, αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία. Σημασία έχει ότι ονομάτισαν την ακροβασία.

«Ακροβατούμε ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα της διαπολιτισμικής συνύπαρξης. Διαπολιτισμική διάσταση έχει κάθε πτυχή της ζωής μας, της ταυτότητάς μας. Ο καθένας κι η καθεμιά μας είναι ένας ολόκληρος, πολυδιάστατος, μοναδικός κόσμος. Γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον ή μένουμε εντός αντιληπτικών ορίων, ανοιχτοί γι’ αλληλεπίδραση μόνο σ' ό, τι ονομάζουμε 'δικό μας'; Πώς να νοήσουμε τη συνεργασία μεταξύ μας, τη συνύπαρξη, ώστε να αξιοποιείται η ετερότητα, η διαφορά κι η σύγκρουση; Πώς να γεφυρώσουμε διαφορετικές γενιές και πληθυσμιακές ομάδες νέων, με τόσο διαφορετικά μεταξύ τους βιώματα; Πώς να εντάξουμε νέους σε μία ιστορία που γράφουν οι ίδιοι; Χρειαζόμαστε έναν ανθρώπινο και φυσικό εργαστηριακό χώρο».

Κάπως έτσι γεννήθηκε το Δημιουργικό Εργαστήρι Νέων, αν και με αμφιβολία αν τα αρχικά του (ΔΕΝ) θα ξεπερνούσαν την άρνηση. Όμως είπαμε. Αυτοί ήταν ακροβάτες. Για όσο κρατούσε η παιδική ηλικία του ΔΕΝ, μπορούσαν να παίζουν και να μαθαίνουν. Καθώς “το” ΔΕΝ έγινε “τα” ΔΕΝ στην εφηβική φάση της δράσης –με ομάδες παιδιών, προεφήβων, εφήβων εδώ κι εκεί, στις πόλεις και στα χωριά, στα βουνά και στους κάμπους των νομών Ξάνθης & Ροδόπης– σύμβολα επαναλαμβανόμενα αναδύθηκαν το ΔΕΝτρο κι ο ιστός, καθώς επικοινωνούσαν οι ομάδες νέων μεταξύ τους στις “Πολυφωνίες”. Πέρασαν χρόνια, πέρασαν καιροί, ξαναβρέθηκαν το φθινόπωρο του 2010 στο Νέστο - φιλόξενο σπίτι των ΔΕΝ από παλιά. Το ΔΕΝτρο αναζητούσε κηπουρούς, πρόθυμους να καλλιεργήσουν εκ νέου έναν γόνιμο κήπο. Ο καθένας είχε τη δική του ιστορία, τη δική του αφήγηση να συμβάλλει στο διάλογο.

Η ανατροφοδότηση είναι γνώρισμα των ζώντων συστημάτων. Για μια δράση κι ένα δίκτυο συνεργατών, οι πολλαπλές αφηγήσεις γίνονται εργαλείο αυτορρύθμισης, ανατροφοδότησης, αναδιαπραγμάτευσης στόχων και μεθόδων, εκτίμησης κι αποτίμησης, αναγνώρισης ενός εξελισσόμενου πεδίου δράσης και του πώς μετέχουμε σ’ αυτό. Πώς διαμορφώνουμε τα κοινωνικά πεδία που με της σειρά τους μας διαμορφώνουν. Πώς συν-διαμορφώνουμε και συνυπάρχουμε, στην πράξη.

Θα μπορούσαν άραγε να επινοήσουν ένα  δίκτυο συνεργατών με πολυπρισματική ματιά και δράση; Μαθαίνεται η τέχνη της σύνθεσης πολλαπλών αφηγήσεων; Μιας κι οι έφηβοι των ομάδων ΔΕΝ ήταν πια νέοι ενήλικες, πώς μπορούσαν να συμβάλλουν ως μέρος του δικτύου συνεργατών; 

Όταν έχει κανείς περισσότερα ερωτήματα απ’ όσες απαντήσεις, αλλά και μέθοδο αναζήτησης μαζί με την ικανότητα ν’ αυτενεργεί ως μέλος ομάδας, αναλαμβάνοντας συγχρόνως την ευθύνη 'να γεμίσει τα παπούτσια του', τότε συναντά μια νέα φάση ζωής. Κάπως έτσι λοιπόν, γεννήθηκε κι η νέα προκλητική φάση της ζωής των ΔΕΝ: η 'ΔΕΝηλικίωση'. Σ’ αυτήν την τρίτη φάση του ΠΕΜ, το 'Δ'  του ΔΕΝ έγινε 'Δ3' - δημιουργικό, διαπολιτισμικό, διαδραστικό. Αν ζήσανε αυτοί καλά, θα το μάθουμε σε άλλες ιστορίες.

- Άννη Βασιλείου, Κοινωνική Ψυχολόγος, Εμψυχώτρια